België verzuurt op zijn manier het leven van onze arme kinderen. Het verstoort de heerlijke regelmaat van Italië waar Italianen Italiaans spreken en Zweden waar Zweden Zweeds praten want in België wonen geen Belgen die Belgisch als hun taal hebben. De Belgische taal bestaat niet en Belgen zijn er evenmin. Helemaal niet!

Mag ik met dat Belgisch beginnen? U glimlacht omdat u als verstandig mens wel beter weet. Natuurlijk bestaat er geen Belgische taal: de Vlamingen spreken Vlaams en de Walen Frans. Werkelijk? Ik dacht dat de Walen Waals en Pikardisch spraken. Vergis ik me? Nee, natuurlijk: Waals en Pikardisch zijn dialekten van het Frans. Maar de beschaafde Walen spreken naast dat dialekt ook Algemeen Beschaafd Frans. Goed, zover ben ik het met u eens. Maar dan worden er in Vlaanderen ook Vlaamse, Brabantse en Limburgse dialekten gesproken en daarboven het Algemeen Beschaafd Nederlands. Nee? Hóórt u dat nooit in Vlaanderen? Wat dan wel? Algemeen Beschaafd Vlaams?
En vertaalt u dan jullie 's in dat Vlaams? Gij? Weet u het zeker? Is het geen gai of gèè? O nee, dat zijn dialektvormen. Vlaamse zeker? Maar waarom komen ze dan ook in het grootste deel van Noord-Brábant voor?

En weet u heel zeker dat geen enkele Vlaming in z'n dialekt jullie vertaalt met dzjieles of met geer of met hider? Nee, natuurlijk, dialektkunde is uw vak niet, al vindt u het een interessante wetenschap. Zo heel zuiver staan de taaltoestanden in België u toch niet voor de geest. U bent beter van Kanada op de hoogte, want u weet dat sommigen bovendien een mondje Frans kennen. Waarom is overigens de Kanadese rok zo veel nader als het Belgische hemd?

Maar goed. Hoe zit het nou eigenlijk met die dialekten in Vlaanderen? Nou, dat is heel eenvoudig. Ik zou zeggen: bijna net als in Nederland. Een Groninger verstaat geen Maastrichts en omgekeerd. Zo verstaat een Bruggeling ook geen Hasselts en omgekeerd. Een Leuvenaar snapt niets van Gents en omgekeerd. Dat is nogal wiedes. Brugs is Westvlaams, Gents is Oostvlaams, Hasselts is West-Limburgs en Leuvens is Brabants. Ja zeker, Brabants. Leuven is zelfs de stad waar de hertogen van Brabant oorspronkelijk gezeteld hebben. En om nu weer over dialekten te spreken: bijna heel Brabant zegt gij of iets dergelijks voor het enkelvoud jij en gellie, gullie, gale enz. voor 'jullie'; dzjieles en geer zijn allebei Limburgse woorden voor 'jullie' en hider is de Westvlaamse vertaling daarvan. Nou snapt u dus wel waarom de dialektsprekers in Vlaanderen elkaar vaak zo slecht verstaan. Nou begrijpt u ook nog wat anders, nl. waarom wij de Nederlandse provincie beoosten Zeeland Nóórd-Brabant noemen. Waar is Zuid-Brabant dan? Natuurlijk in België. Daar ligt ook Midden-Brabant oftewel de provincie Antwerpen. Bewesten Brabant liggen Zeeland én Oost- en West-Vlaanderen, beoosten Brabant vindt u West- en Oost-Limburg of Belgisch en Nederlands Limburg.
Nou heb ik nog twee brokken Vlaanderen vergeten: Zeeuws-Vlaanderen dat in Nederland ligt en Zuid-Vlaanderen, de streek tussen Duinkerke en de Somme in Frankrijk.

Bekijk de zaak nou 's van de andere kant als u wilt. Ziet u in de geest in het westen die grote provincie Vlaanderen? Daar lopen twee staatsgrenzen door: de Nederlands-Belgische en de Belgisch-Franse. Ziet u dat enorme brok Brabant daar in het midden? Daar loopt één staatsgrens door: de Nederlands-Belgische, net als door Limburg. Nederland heeft dus geen 11 provincies zoals de schooljuffrouw u geleerd heeft, maar 16. Dat is heel prettig: Nederland is groter als u dacht. Stop: ik ben aan het annekseren. Dat gaat zo maar niet. Ik mag de betrekkingen met onze buurstaat niet in gevaar brengen. Ik moet voorzichtig zijn. Luister: Nederland kán België niet meer annekseren want België 'is Nederland. Snapt u het niet? Het is toch heel eenvoudig. Wat is Nederlandse Leeuw in het Latijn? Juist: leo belgicus oftewel... Belgische Leeuw. Belgica is de Latijnse naam voor Nederland, dus betekent België eigenlijk niets anders als... 'Nederland'. Er zijn dus twee Nederlanden: Nederland en België. Tussen haakjes: over leeuwen gesproken. U hebt natuurlijk al begrepen dat de Vlaamse leeuw niets als een vermomming is van de Nederlandse, een variant zoals de Zeeuwse of de Zuidhollandse. Hebt u diezelfde Nederlandse Leeuw wel 's in het wapen gezien van Hazebroek, dat stadje in Zuid-Vlaanderen, in Frankrijk dus?

Leo Belgicus: de Nederlanden herenigd én fier

België is dus in werkelijkheid 'Zuid-Nederland'. Noord en Zuid werden bij de Vrede van Munster - dus na de 80-jarige oorlog - gewelddadig verscheurd in twee brokken langs een toevallige militaire grens, een frontlinie. Wij zijn dus net zo'n geval als Korea dat ook langs zo'n toevallige frontlinie bij wijze van vredeskompromis in tweeën gescheurd werd. Of als u een voorbeeld dichter bij huis wilt hebben: wij zijn net zoiets als voormalig Oost- en West-Duitsland. Noem Oost-Duitsland bv. Germanië en West-Duitsland Duitsland, dan begrijpt u wat ik bedoel. Alleen tussen 1815 en 1830 is Nederland tijdelijk verenigd geweest daarna viel het helaas weer in twee brokken uit elkaar. In de Benelux probeerde men dat weer voorzichtig aan elkaar te lijmen.

Konklusie? België, dat zijn wijzelf, u en ik.
Nou dat zo is, moeten we nodig wat meer over dat België praten, want zelfkennis is heel nuttig voor karaktervorming.

Het wapenschild van het Frans-Vlaamse dorp Hazebroek / Hazebrouck

*

U weet nou dat ons land vanouds 16 Nederlandstalige provincies omvatte en een Franstalig deel, grof gezegd Wallonië, waarvan de omvang in de loop van de eeuwen nogal 's veranderd is. De Nederlandse taalgrens loopt in het zuiden heel wat mooier als de Nederlandse staatsgrens: nl. vrij recht van Duinkerke in Frankrijk naar Wezet (Visé) in België. Als u een beetje fantasie hebt kunt u zich makkelijk voorstellen dat Hazebroek, Ronse, Brussel, Leuven, Landen en 's-Gravenvoeren allemaal even boven die taalgrens liggen. In dat hele gebied van 17 miljoen mensen (anno 2002 zijn dit er natuurlijk veel meer - MRB) wordt dus Nederlands gesproken: ABN en dialekten. Dit Nederlandse taakgebied hoort bij de middelgrote van Europa en is bv. groter als alle Skandinavische taalgebieden bij elkaar. Het neemt vlug in betekenis toe doordat de bevolking zich snel uitbreidt en doordat de positie van het ABN er met de dag steviger wordt, vooral in Vlaanderen.

Sommige ouderwetse mensen noemen het ABN Hollands, maar dat is eigenlijk verkeerd. Het is wel in Amsterdam en Den Haag - dus binnen Holland - ontstaan, maar de ingrediënten waren Brabants, Hollands en Westvlaams dialekt. Dat gebeurde in de 17de eeuw en sindsdien heeft het ABN zich geleidelijk over de andere Nederlandse provincies verbreid. Tenminste... over de provincies binnen Nederland, want het was nogal lastig om de sprong over de staatsgrens te nemen en Vlaanderen binnen te dringen. Tussen 1815 en 1830 ging dat nog het makkelijkst want toen hadden we het Verenigd Koninkrijk zoals u weet. Maar toen dat uiteengevallen was - met welwillende medewerking van Franse troepen overigens - werd Nederland in België beschouwd als staatsvijand nummer 1, vooral door de Walen, die de gelegenheid met twee handen aangrepen om opnieuw het Nederlands te verdrukken en in Vlaanderen de bezettende macht te spelen met behulp van een vijfde kolonne: de Franskiljons. Dat alles onder de vriendelijk aanmoedigende blik van Frankrijk dat niets liever wou als de totale verfransing van 'alle Nederlandstaligen. Zoals z'n latere kollega Hitler heeft ook de heer Napoleon maar zelden last gehad van aanvallen van verdraagzaamheid. Hij had ook energieke pogingen gedaan tijdens de Franse bezetting om het Nederlands uit te roeien. Tijdens de Duitse bezetting hebben we de Nazi-mentaliteit aan den lijve gevoeld: er is maar één volk - het Duitse - en maar één taal en kultuur: de Duitse. Met Duitsland voor een verenigd Europa. In de Napoleontische tijd was het: er is maar één volk - het Franse - en maar één taal, één kultuur: de Franse. Met Frankrijk voor een verenigd Europa.

Nou was de Franse militáíre grootheidswaan met Napoleon wel gestorven, maar de kulturele is blijven bestaan: veel Franstaligen menen dat buiten het Franse taalgebied het barbarendom begint, en dat zij dat als ijverige missionarissen de ware - dat is de Franse - kultuur moeten gaan bijbrengen. Vlaanderen leek een missiegebied waar veel zieltjes te winnen vielen, want er was geen kultuurtaal om weerstand te bieden, er waren enkel dialekten. Bovendien was er een heel dun laagje zg. "hogere standen" er al verfranst sinds de Napoleontische tijd: de Franskiljons. De Nederlandse kultuur, die in de middeleeuwen z'n brandpunt had in Vlaanderen was daar sinds de 17de eeuw langzamerhand weggekwijnd onder de druk van vreemde bezetters. Er werd vrijwel geen boek en geen krant in het Nederlands gedrukt; er was vrijwel geen Nederlands onderwijs. Hulp uit Nederland ontbrak.

Toch ontstond er verzet tegen de Franse kulturele bezetting na 1830: de Vlaamse Beweging begon z'n werking; eigenlijk had die beter Nederlandse Beweging kunnen; u begrijpt nu wel waarom.

Prof. dr P.C. Paardekooper, 1962.